Normalisatie
Normen
Normen zijn afspraken over de specificaties van een product, dienst of bedrijfsproces. Bij het maken van deze afspraken zijn zowel bedrijven als bijvoorbeeld overheden of consumentenorganisaties betrokken. Normen worden vaak gemaakt om overbodige en ongewenste verscheidenheid te voorkomen.
Nationaal, Europees en wereldwijd
Ondernemers moeten rekening houden met nationale, Europese en wereldwijde normen. Alleen bij specifiek nationale zaken, zoals de taal, blijven nationale normen zinvol. In EU-landen worden nationale normen zoveel mogelijk vervangen door Europese normen. Nationale normen die afwijken van de Europese norm, worden ingetrokken. Wereldwijde (mondiale) normen hoeven niet perse als nationale normen worden overgenomen.
Lust of last?
Soms is de toepassing van een bepaalde norm wettelijk verplicht. Dit geldt bijvoorbeeld voor veel bouwnormen. Klanten eisen ook vaak dat een bepaalde norm wordt toegepast. In een offerteaanvraag kan uitdrukkelijk worden vereist dat het product moet voldoen aan een bepaalde norm.
Deze normen zijn hier aan te schaffen bij het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN).
Het verplicht toepassen van een norm kan lastig zijn. Het voorkomt echter dat de overheid en klanten op een andere, ingewikkeldere manier hun eisen duidelijk moeten maken.
De meeste normen worden vrijwillig toegepast, omdat het gebruik ervan bijvoorbeeld efficiënter is dan zelf het wiel uitvinden, of omdat toepassing van een breed geaccepteerde standaard de deuren opent voor meer afzet.
Beleid van Fedet voor normalisatie
Wat doet Fedet op het gebied van normalisatie?
Normen: Voor wie zijn normen interessant?
Product, dienst, bedrijfsproces
Normen zijn interessant voor iedereen die verantwoordelijk is voor de veiligheid, kwaliteit, verenigbaarheid of duurzaamheid van een product, dienst of bedrijfsproces. Dit geldt bijvoorbeeld voor fabrikanten, werkgevers, ontwerpers, ingenieurs, inkopers en inspecteurs.
Van ladders tot technische tekeningen
Een ladderfabrikant doet er bijvoorbeeld goed aan na te gaan welke normen er bestaan voor zijn product. Door te zoeken in de NEN-database op het trefwoord 'ladders', is snel te zien dat er tal van Europese en wereldwijde normen bestaan voor ladders. Door de juiste normen toe te passen, kan de fabrikant vaak aansprakelijkheid voorkomen, in het geval van schade door ongevallen met zijn producten.
Zelf een onderwerp voorstellen
Soms zijn er geen normen te vinden voor producten of toepassingen, met name als het gaat om nieuwe technologie. Door contact op te nemen met NEN kunnen ondernemers zelf het initiatief nemen om de ontwikkeling van normen in gang te zetten.
CE-markering
Bepaalde producten, zoals machines en speelgoed, mogen alleen op de markt worden gebracht in de EU, als ze zijn voorzien van de CE-markering. Met deze markering verklaart de fabrikant dat zijn product voldoet aan de Europese richtlijn. Het toepassen van de bijbehorende normen is niet verplicht, maar meestal wel de eenvoudigste manier om aan de richtlijn te voldoen.
Normen: Hoe komt een norm tot stand?
Behoefte
Een bedrijf, organisatie of individu kan aangeven dat er behoefte is aan een bepaalde norm. Het normalisatie-instituut gaat vervolgens na of er voldoende partijen in de norm zijn geïnteresseerd, en hoe het normalisatiewerk kan worden betaald. Een norm kan op nationaal (NEN en NEC), op Europees (CEN en CENELEC) en op mondiaal niveau (ISO en IEC) ontwikkeld worden.
Conceptversies
Als tot normontwikkeling is besloten, wordt het onderwerp toegewezen aan een normcommissie. Daarin zijn zoveel mogelijk partijen vertegenwoordigd, die belang hebben bij de norm. Ook uw bedrijf kan aan zo'n commissie deelnemen. De normcommissie maakt minstens twee conceptversies. De eerste wordt getoetst door het normalisatie-instituut. De volgende versie wordt gepubliceerd, zodat iedereen er commentaar op kan geven. Na verwerking van het commentaar en een laatste interne controle volgt definitieve publicatie.
Welke voor- en nadelen hebben normen?
Resultaten
Normen hebben een positief effect op de kwaliteit en efficiency van een productieproces. Ze dragen dus bij aan de resultaten van ondernemingen. Wilt u meer over de baten van normalisatie weten of wilt u toetsen of normalisatie voor uw bedrijf nuttig is. Klik dan hier.
Veiligheid en gemak
Wie de juiste norm gebruikt, hoeft bijvoorbeeld niet zelf te bedenken hoe een product veilig gemaakt kan worden. Normen maken het de gebruiker gemakkelijker om aan te tonen dat hij aan de regels voldoet. Ook maakt een fabrikant die de juiste norm toepast zijn product gemakkelijker verhandelbaar in binnen- en buitenland.
Voorsprong
De vele nationale, Europese en wereldwijde normen maken het soms lastig om de juiste norm voor een bepaalde toepassing te vinden. Een goede studie van de normen voor een onderwerp betaalt zich meestal wel ruimschoots terug. Sommigen zien het als een nadeel dat de kennis die in een norm wordt vastgelegd niet langer bedrijfsgeheim is. Het bedrijf dat zijn expertise in een norm vastlegt heeft echter ook een voorsprong. Andere bedrijven doen er immers verstandig aan om zich aan de norm te conformeren.
Prestatie-eisen
Normen kunnen een belemmering vormen voor nieuwe toetreders op de markt. Zulke drempels zijn een logisch gevolg van het stellen van kwaliteitseisen. Onnodige drempels worden voorkomen door prestatie-eisen in normen op te nemen (over wat een product moet kunnen) in plaats van concrete producteisen (bijvoorbeeld over het gebruikte materiaal). Zo staat in een norm voor vensterglas hoeveel wind een ruit moet kunnen weerstaan, maar niet wat de samenstelling of dikte van de ruit moet zijn. Het is dan aan de fabrikant om te bepalen hoe hij de juiste sterkte bereikt.
Bouwbesluit
In het Bouwbesluit staan de algemene eisen waaraan een bouwwerk in Nederland moet voldoen. Dit zijn bijvoorbeeld eisen over de veiligheid, toegankelijkheid en duurzaamheid van een gebouw. Voor de technische details verwijst het Bouwbesluit naar normen, die verplicht moeten worden toegepast. Bijvoorbeeld de norm NEN 1010 beschrijft de eisen waaraan de laagspanningsinstallatie moet voldoen, die in iedere woning of bedrijf te vinden is. Vanwege het Bouwbesluit en met het oog op de elektrische veiligheid is toepassing van NEN 1010 verplicht.
ISO 9000 voor kwaliteit
De mondiale normen van de ISO 9000-reeks beschrijven de eisen aan een kwaliteitssysteem. Met een kwaliteitssysteem volgens ISO 9000 toont een organisatie aan dat haar processen op een bepaalde, controleerbare manier zijn ingericht.
Afnemers eisen soms dat hun leveranciers voldoen aan een van de normen uit deze reeks. Dan hoeven ze niet ieder product of iedere dienst individueel te controleren. De leverancier heeft immers aangetoond zijn processen te beheersen.
Werkprogramma's
Wilt u meer weten over de onderwerpen waarvoor op dit moment nieuwe normen ontwikkeld worden? Klik hier voor de verschillende werkprogramma's.
Fedet, ing. Doede Bakker, 079 - 353 13 93, dba@fedet.nl
